• Cukrzyca typu 1
    • Genetyka

    Genetyka w cukrzycy typu 1

    Rozwój cukrzycy związany jest z występowaniem pewnych genów. Obecnie znane jest około 20 genów zwiększających ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 1.

    Najważniejsze z nich to:

    IDDM 1 – należący do MHC gen na chromosomie 6. Szacuje się, że 40-50% ryzyka cukrzycy typu 1 jest związane z genami MHC lub IDDM 1. Geny MHC, najbardziej związane z cukrzycą u ludzi rasy białej to HLA DR3 i HLA DR4. U ludzi innych ras zależności te są przebadane słabiej i mogą występować różnice. Ponad 90% Europejczyków z cukrzycą typu 1 posiada gen DR3 lub DR4, a w ogólnej populacji występują one u 40%. Wspólne występowanie tych genów, oraz obecność przeciwciał wiąże się z dużym ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 1. Specyficzne geny związane z wysokim ryzykiem to:

    • DR4 DQB1*0302
    • DR4 DQA1*0301
    • DR3 DQA1*0501
    • DR3 DQB1*0201

    Niektóre geny MHC takie jak HLA-DR2 DQB1*0602 i DR4 DRB1*1401 wydają się mieć działanie ochronne, ponieważ występują tylko u mniej niż 1% osób z cukrzycą. Mechanizm zwiększonego ryzyka lub ochrony jest nieznany, ale może być związany z tym, że antygeny lub cząsteczki białka MHC mogą być łatwiejszym celem dla komórek immunologicznych. Na całościowe ryzyko składa się bardzo wiele korzystnych i niekorzystnych czynników, dlatego określenie tego ryzyka w oparciu o MHC (HLA) jest bardzo trudne.

    IDDM 2 – gen insuliny na chromosomie 11. Gen IDDM 2 odpowiada za 10% rodzinnego ryzyka cukrzycy typu 1. W genie tym znajduje się różna liczba powtarzających się sekwencji nukleotydów. Jeśli te sekwencje są krótkie, ryzyko cukrzycy typu 1 rośnie. Gen o krótkich sekwencjach sprzyja gorszemu działaniu genu insuliny w grasicy, co pozwala przeżyć komórkom T atakującym insulinę.

    PTPN 22 – gen fosfatazy tyrozynowej białek z mutacją LYP (genu fosfatazy specyficznej dla limfocytów) na chromosomie 1, związany z podatnością na różne choroby autoimmunologiczne. Odmiany (funkcjonalne polimorfizmy) genu PTPN 22 odpowiadają za prawie 10 % ryzyka rozwoju cukrzycy typu 1, a jedna z nich zwiększa także ryzyko rozwoju reumatoidalnego zapalenia stawów i tocznia układowego.

    Cukrzyca typu 1 może wiązać się również z innymi chorobami autoimmunologicznymi:

    • chorobą trzewną (celiakią),
    • chorobą Hashimoto lub niedoczynnością tarczycy,
    • chorobą Gravesa lub nadczynnością tarczycy,
    • chorobą Addisona lub niedoczynnością nadnerczy,
    • anemią (niedokrwistością złośliwą).